बहुभाषी नेपालमा मातृभाषा कि संस्कृत भाषा ?

हालसालै शिक्षा मन्त्रालय अन्तर्गतको पाठ्यक्रम विकास केन्द्रले कक्षा एकको संस्कृत विषयको पुस्तक तयार पारेर त्यसलाई मान्यता दिइसकेको जानकारी विभिन्न पत्रपत्रिकामार्फत प्राप्त भएको छ । यो निर्णयलाई असन्तुष्टी जनाउन केही लेख...

संस्कृत भाषा : भ्रम र यथार्थ- ३

संस्कृत मातृभाषा होइन र संविधानतः नेपाली पनि मातृभाषा होइन । यस तथ्यलाई प्रष्ट पार्नका लागि नेपालको संविधान (२०७२) र अनिवार्य तथा निशुल्क शिक्षासम्वन्धी ऐन, २०७५ हेर्नुपर्ने हुन्छ । म ती भाषिक प्रावधानहरू प्रस्तुत गर्दछु...

संस्कृत भाषा : भ्रम र यथार्थ- २

‘संस्कृत भाषा सबै भाषाको जननी (आमा) हो’ भन्ने कथनले एकातिर भाषा अध्येयताहरूलाई पेट मिचिमिचि हसाउँछ भने अर्कोतिर हाम्रा चिन्तन-मन्थन र ज्ञानविज्ञानको वैज्ञानिक परम्परामाथि पनि प्रहार गर्दछ। यो कयन भ्रमात्मक मात्र होइन, षड...

संघीय शिक्षा पद्धतिमा मातृभाषा र संस्कृत भाषाका सवालहरू

पृष्ठभूमि संसारकै सुन्दरतम र उत्कृष्ठ व्यवस्था मानिन्छ, लोकतान्त्रिक गणतन्त्रात्मक सङ्घीय शासन व्यवस्था । यो व्यवस्था विश्व परिदृश्यमा हेर्दा प्रजातन्त्रको पनि परिमार्जित संस्करणको रूपमा विश्वका विभिन्न मुलुकहरूमा प्र...

संस्कृत, अंग्रेजी र मातृभाषाको शिक्षामा प्रयोगजन्य परिदृश्यहरू

शब्द ब्रम्हा संस्कृत उक्तिको नेपालीकृत अर्थ कुनैपनि शब्दले विचार वा भावको सम्प्रेषणको सामर्थ्य राख्छ भन्ने हुन्छ । अझ शब्दमा त्यस्तो शक्ति हुन्छ जसबाट मानिसको मनमस्तिष्क मात्र नभई हृदयको अन्तरकुन्तरमा उत्पन्न मनोभाव वा स...

वामदेव सकस !

विषय उठान वामदेव सकस यतिबेला ओलीको अध्यक्ष र प्रमबाट राजीनामासम्म आइपुगेको छ । वामदेव गौतम नेपालको राजनीतिमा चीर परिचित नाम हो । उहाँको परिचय दिन आवश्यक छैन । उहाँ नेपालको राजनीतिको मुख्य खेलाडी नभएपनि सहायक पात्र चाँ...

असगंठित क्षेत्रको लागि राज्यको दायित्व

पृष्ठभूमि कोरोना भाइरस महामारीविरुद्ध गएको चैत ११ देखि सुरु लकडाउन किस्ताबन्दीमा बैशाख २५ सम्म तन्किएको छ । मानिसहरु राजधानी/शहर वा कार्यस्थलबाट लकडाउन तोड्दै सयौं किलोमिटर पैदल हिँडेर आ–आफ्नो घर जाने लर्को लागेको छ ...

सुरक्षित यात्राको अधिकार

संसारमा शारीरिक मानसिक अपाङ्ग भएका व्यक्तिहरुको संख्या कति होला ? त्यसको ठ्याक्कै प्रतिशत त नहोला । अन्य तथ्यांक जस्तै यसको पनि आ–आफ्नै व्याख्या छन् । संख्या जति होस् अर्थात् थोरै नै होस्, के तिनको बाँच्ने अधिकार छैन ? त...

सरकारलाई नयाँ वर्षको शुभकामना !

एक दिन एउटा कार्यक्रम सकेपछि बहालवाला भाषा आयोगका अध्यक्ष डा.लवदेव अवस्थीसँगै फर्कने क्रममा डेनमार्कको राजधानी कोपेनहेगनमा विद्यावारिधिको लागि बस्ने बेलाको एउटा प्रत्यक्ष अनुभव उहाँले बताउनुभयो, ‘एक जना महिलालाई आफनो श्र...

संविधानको दुरुपयोग गर्नु गम्भीर अपराध

विश्व कोभिड–१९ को आक्रान्तले भयावह भएको अवस्थामा यस संक्रमणबाट नेपाल पनि अहिले अछुतो छैन । विभिन्न जिल्लाहरुमा संक्रमित संख्या बढेसँगै जोखिम पनि उच्च हुँदैछ । जोखिमको संभावनाका कारण लकडाउनको समय बढाईएको छ । जसका कारण सर्...