तामाङ भाषाको स्तरीकरण : प्रारम्भिक अवधारणा

१. भाषाको स्तरीकरण भनेको के हो ? भाषाको स्तरीकरण (standardization of a language) भनेको बोलचालीमा रहेको मातृभाषाको कुनै स्थानीय भेदलाई सरकारी कामकाजको लागि प्रयोग-योग्य भाषा बनाउनु हो। अर्थात् ‘भाषाको स्तरीकरण’ले बोलचा...

तामाङ परिषद् : सम्मेलनदेखि सम्मेलनसम्म

अन्तर्राष्ट्रिय तामाङ परिषद् स्थापना भएको पनि दुई दशक पार गरिसकेछ । यो परिषद् सन् २००२ मा काठमाण्डौंमा प्रथम सम्मेलन गरेर विधिवत् स्थापना भएको थियो । अहिलेसम्म दुई ओटा नेपालमा र दुई वटा भारतमा गरेर चार ओटा सम्मेलनहरू सम्...

‘नाम्दुङ ङ्ह्या’ र तेमाल जात्राको धार्मिक महत्त्व

तामाङ जातिको संस्कृतिमा नाम्दुङ ह्या (चैत्र पूर्णिमा) को ठुलो धार्मिक महत्त्व रहेको देखिन्छ । त्यसो त तामाङहरूको ताम्बा (कथा वाचक) को ताम्बा काइतेन (ताम्बाका वचनकृति) मा रोङला ने सुम (पर्वतीय क्षेत्रका तीन तिर्थस्थहरु) भ...

मस्तिष्क र विचार !

भौतिक रूपमा मानिससँग पनि मस्तिष्क रहेकोमा शङ्का छैन । मस्तिष्कको काम भनेको विचार निर्माण गर्नु हो । विचारको प्रयोग गर्दै सही र गलत छुट्याउन सक्नु नै मानिस हुनु हो । कुनै समयमा कवि भूपी शेरचनले घुम्ने मेच र अन्धो मान्छेको...

तामाङको आँखामा प्रजातन्त्र दिवस

जहानियाँ राणा शासनले समाज आक्रान्त थियो । देशमा रहेका नागरिकलाई सामान्य मानवअधिकारसमेत थिएन । जसले नागरिक अधिकारका विषयमा बोल्थे, उनलाई झुन्ड्याइन्थ्यो र मृत्युदण्ड दिइन्थ्यो । चार शहिदहरुलाई सार्वजनिक फाँसी दिएर मृत्युद...

पहिचानको कुरा !

शाब्दिक पक्ष पहिचान नेपाली भनिएको भाषाको नाम शब्द हो । नेपाली बृहत् शब्दकोशमा उल्लेख गरिएअनुसार यसको अर्थ (१) चिनाजानी, परिचय, प्रत्यभिज्ञान । (२) कुनै वस्तुको गुण, मूल्य आदि जान्ने काम, पारख साथै (३) जाँचबुझ हुन्छ । त्...

बोझेनी आन्दोलन: दमन विरुद्ध जाग्दै स्थानीय

एसियाली विकास बैकको ऋण सहयोगमा नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले निर्माण गर्ने  लप्सिफेदी सबस्टेशन स्थानान्तरणको माग गर्दे गरिएको आन्दोलन अन्त्यहीन जस्तो हुँदै गएको छ। सबस्टेशन निर्माण पक्ष प्राधिकरण र स्थानीय आन्दोलनरत पक्षबीच...

सुमेधदेखि बुद्धसम्मको दीर्घ यात्रा: बौद्ध दर्शनको आधारभूत ज्ञान

हिलो बाटोमा एक ऋषि लम्पसार परेर बुद्धलाई हिँड्न सहज बनाइरहेको दृश्य समेटिएको चित्रकला बौद्ध समाजमा निकै प्रचलित छ। यो चित्र देखेर कसै कसैको मनमा यस्तो कुरा खेल्न सक्छ, बुद्ध पनि कस्ता रहेछन्, कोही भक्त लम्पसार परे भनेर त...

मातृभाषा शिक्षा : प्रयोग र प्रभाव

‘मातृभाषामा पढ्न पाउँदा विद्यार्थीहरू असाध्यै रमाउँछन् । उनीहरू रमाउँदा आफूलाई पनि जाँगर चल्छ । कक्षामा बालबालिका पढ्न र लेख्न जाँगरिला हुँदा बेग्लै खालको आनन्द लाग्छ ।’ ललितपुरको कोन्ज्योसोम गाउँपालिकामा रहेको सरस्वती म...

गोने ङ्ह्य : तामाङ ज्ञान दिवस

पृष्ठभूमि तामाङ समुदायले हरेक महिनालाई विशेष अवसरको रूपमा चिन्दै आएको छ । महिनाभित्र पनि पूर्णिमा र औँशीको आफ्नै महत्त्व हुने गर्दछ । अघिकांश कार्यक्रमहरू पूर्णिमा (ङ्ह्य) छेकमा गर्दछन् । औँशी (थुमथुम) छेकलाई भने त्यत...